اگر سنگينى معده در اثر سردى و برودت باشد؛

درمان: سنامكى 20 گرم دم كرده پس از خنك شدن صاف نموده با نبات يا مقدارى آب آلو مخلوط نموده صبح ناشتا ميل كنيد.

درمان ديگر: ماست 375 گرم، گلسرخ خشك شده 20 گرم را دوغ نموده ميل نماييد. (البته كم نمك)

درمان ديگر: هليله سياه را 40 گرم نيم‏كوب نموده در موقع خواب در گلو بريزيد و مقدارى آب بر روى آن بخوريد.
در صورت مبتلا به يبوست مزمن معده بودن؛

درمان: تا 40 شب شبى 15 گرم هليله سياه ميل كنيد.

درمان ديگر: هليله سياه را نرم ساييده با ماست مخلوط نموده ميل كنيد.

درمان ديگر: روغن كرچك 70 گرم صبح ناشتا ميل كنيد بعد از آن سه استكان آب گرم با نبات بنوشيد.

درمان ديگر: تخم گل نيلوفر 4 مثقال بكوبيد و با ماست ميل نماييد يا بجوشانيد و بنوشيد.

تذكر: براى رفع عطش و از بين رفتن زردآب و فرونشاندن گال و كهير، سكنجبين و خاكشير بنوشيد.

اگر سنگينى معده از حرارت و صفرا و زردآب باشد؛

درمان: سكنجبين و خاكشير، از هر كدام، 75 گرم با هم مخلوط نموده ميل نماييد.

درمان ديگر: غذا بايد سوپ يا آش روان و رقيق و يا آبگوشت و شير ميل نماييد.

درمان ديگر: صبح ناشتا به مقدار يك كيلو كاهو ميل نموده و يك ليوان آب سرد بعد از آن ميل نماييد و به پشت بخوابيد و شكم خود را از زير دنده‏ها آرام آرام به جانب پايين تا چندين بار مالش دهيد، اين عمل را سه تا چهار روز ادامه دهيد.

درمان ديگر: گلابى را با شكر ميل نماييد.

درمان ديگر: كره گاو را صبح ناشتا به مقدار 200 گرم ميل نماييد.

درمان ديگر: 60 گرم روغن زيتون را با يك استكان آب گرم تنقيه نماييد.

تذكر: هميشه در مسافرت پياز با خود همراه داشته باشيد و به هر شهرى كه رسيديد قدرى پياز ميل نماييد.
اگر سنگينى معده به علت رطوبات منجمده در معده باشد؛ يعنى رطوبات منجمده به حدى باشد كه معده را سرد شده و ترشيدگى غذا و باد گلو و كف بلغم از گلو خارج و گاهى بدون اراده آب از دهان بيايد.

درمان: تا 40 روز همه روزه صبح ناشتا يك انگشت عسل خالص ميل نماييد.

درمان ديگر: تا 40 روز صبح ناشتا يك دانه خرماى سياه درشت ميل نماييد.

درمان ديگر: خرماى سياه را تا 12 روز بدين ترتيب كه روز اول يك دانه تا روز دوازدهم، 12 دانه و بالعكس تا دوازده روز ديگر برگرديد تا به يك دانه خرما برسد.

درمان ديگر: كنجد، سياه‏دانه، اسفند، از هر كدام، 5 گرم بجوشانيد، صاف نموده روزى سه قاشق چايخورى صبح و عصر و شب ميل نماييد.

درمان ديگر: سياه‏دانه را با شنبليله و كنجد و زيره سبز مخلوط نموده بر روى نان كه مى‏خواهيد بپزيد بپاشيد و آن را تا 7 روز ميل نماييد.

درمان ديگر: نعناع و ترخان تازه را با نان ميل نماييد.

درمان ديگر: خوردن ريحان تازه و شويد و مرزه بسيار مفيد است.

روش‏هايى كه مى‏توان يبوست را برطرف كرد:

1- از ملين‏هاى محرك مثل پوست نوعى گياه عناب، بيزاكوديل و روغن كرچك كه باعث تحريك روده مى‏شود، پرهيز كنيد. در عوض آنها از سبوس گندم كه كار ساز و بسيار ارزان استفاده نماييد.

2- در هنگام احساس مدفوع آن را به تعويق نيندازيد، چون هر چه بيشتر در روده به ماند آب بيشترى جذب و مشكل در دفع ايجاد مى‏كند.
                       
3- از غذاهاى اليافى زياد استفاده كنيد از قبيل؛ سبزى‏هاى تازه، ميوه، سيب‏زمينى، سبوس، غلات و گردو و امثال آن كه مغزدار هستند.

4- از مايعات زياد استفاده نماييد. 8 تا 10 ليوان در روز آب بنوشيد.

5- آلو واقعاً كارساز است. با خيساندن آن در آب مى‏توان يبوست را رفع كرد.

خوردن انگور همراه با پرتقال، انگور همراه با توت فرنگى، انگور همراه با گيلاس، مرباى انجير، گيلاس، توت فرنگى، خربزه، برگه زرد آلوى خيسانده، انجير خشك آب انداخته با آبش، آلوى خشك، ذرت، گلابى، پرتقال همراه با زردآلو، پرتقال همراه با آلبالو، پرتقال همراه با خربزه، پرتقال همراه با گلابى، كاهو، كرفس، كلم، گوجه فرنگى، تره، شويد، ترخون، اسفناج، خاكشير با سكنجبين مفيد هستند.

پيه دور ناف‏

علت آن: گاهى در اثر خوردن چربى زياد، غذاهاى قوى و سخت گذر مثل قلوه، دنبه زياد، روغن‏هاى فاسد و خراب معده و دستگاه گوارش عاجز از دفع چربى‏هاى زياد شده، كيسه صفرا پر مى‏شود و دور ناف گاه و بى گاه درد مى‏گيرد.

درمان: بايد سه تا چهار روز پشت سر هم روزى سه كيلو توت فرنگى تازه بخورد و مدتى از اين مواد استفاده نمايد: آب غوره، آب زرشك، آب ليمو، آب انگور، آب گرمك، آب طالبى، آب خربزه، آب پرتقال، آب نارنگى، گلابى.

دستگاه گوارش‏

درمان: نعناى خشك 30 گرم، پرسياوشان 30 گرم، رازيانه 15 گرم، برگ و ساقه گلدار مريم گلى 10 گرم، باآورد 5 گرم، دارچين 5 گرم، ريشه شيرين بيان 100 گرم، همه را نيم‏كوب و مخلوط نموده و هر صبح، ظهر و شب هر بار يك قاشق از آن را در دو ليوان آب بجوشانيد تا يك ليوان بماند. سپس آب آن را صاف و با عسل شيرين ساخته بنوشيد؛ اين نوشيدنى جهت تقويت دستگاه هاضمه مفيد است.

ركورژتياسيون‏

علائم آن: برگشت خودبه‏خود محتويات معده يا مرى به داخل دهان است؛ در اين حالت ممكن است حنجره دچار ضايعه شود و بيمار با حملات سرفه و خفگى از خواب بيدار شود.

درمان: كاهش وزن، بالا آوردن سر حدود 4 تا 6 سانتيمتر.
                       
تذكر: بيماران نبايد سيگار بكشند و از خوردن غذاهاى چرب، قهوه، شكلات، الكل، نعنا، آب پرتقال و داروهاى خاص (مثل آنتى كوليزژيكها) اجتناب نمايند. به علاوه اين قبيل بيماران نبايد به همراه غذا آب زياد بنوشند.

زخم معده‏

علت آن: در اثر ضعف معده، گرسنگى‏هاى زياد، ناراحتى، عصبانيت، به موقع غذا نخوردن، فعاليت‏هاى نابهنگام، نوشيدن مايعات گازدار، مايعات الكلى، استعمال دخانيات، در اثر تجمع اخلاط اربعه، كثيفى خون و تجمع كثافات كه در معده جمع مى‏شود.

درمان: 5 گرم افتيمون را بجوشانيد و گز خوانسار را در آن ريخته ميل نماييد.

درمان ديگر: گزانگبين را روزى 20 گرم در آب جوش حل نموده بخوريد.

درمان ديگر: گل بومادران را تا 40 روز، روزى 10 گرم دم كرده همه روزه صبح ناشتا بنوشيد.

تذكر: بايد از غذاهاى آبكى از قبيل آش، شربت، دوغ، سبزيجات خام، تره، كاهو، ميوه‏هاى هسته‏دار، پياز، بادمجان، حبوبات، ترشيجات، نوشابه، الكل، دخانيات، انواع ساندويچ، سوسيس، كالباس، انواع كنسرو، چاى و نيز تخمه شكستن و پرحرفى به كلى پرهيز نماييد.

اگر زخم در معده يا روده اثنى عشر پيدا شود اغلب با خونريزى توأم است و اين مسأله گاهى باعث زخم معده مى‏شود؛

تذكر: عسل، عرق نعنا، هيل قرابى، آب سيب‏زمينى خام، شربت گل محمدى، سيب‏زمينى ترشى (قلقاسى)، مغز، كباب برگ بى‏چربى، گوشت گنجشك، گوشت كبوتر، آب به، خرماى سبز و كال، خرما خرك، پاچه گوسفند، كره با عسل، كره با مرباى بالنگ.