اسامى گوناگون غازياغى
به گياه غازياغى پاكلاغى نيز مى گويند . قازاياقى ، غازاياقى ، غازاياغى ، قازپا، پاقازه و كلاغ پا از اسامى ديگر اين گياه است .
ايـن گـيـاه در زبـان عـربى به رجل الاوز، در زبان لاتين به chenopodium در زبان انـگـليـسـى بـه foot _ goos، در زبان فرانسه به anserine و در زبان آلمانى به gansefuss شهرت دارد .
گونه هاى مختلف غازياغى
1 - قـازايـاقـى سـفـيـد، سـلمـه سـفـيـد، آق پـازى ، فـسـا الكـلاب ، زربـيـح album chenopodium
2 - قازاياقى قرمز rubrum chenopodium
3 - قازاياقى كاذب hybridum chenopodium
4 - قره پازى halimus chenopodium
5 - اسفناج بيابانى henricus bonus chenopodium
6 - زربيح mural chenopodium
7 - جربوز (تيره اسفناج ) blitum chenopodium
مشخصات كلى غازياغى
اسـت عـلفـى كه در روى چمنها و باغها به حالت خودرو مى رويد . ارتفاع آن حدود 20 تا 30 سـانـتـيـمـتـر اسـت و بـرگهاى آن سه قسمت است و به صورت پاى زاغ و كلاغ است . قـسـمـتـهـاى مـورد اسـتـفـاده دارويى و خوراكى آن برگ گياه است . طعم برگها كمى تند، قـابـض و كـمـى شـيـريـن مـزه بـوده و مختصرى رنگ زرد دارد و ريشه آن تقريبا دايره اى شـكـل و گـره دار اسـت و گـره هـا نـيـز دايـره اى شـكـل هـسـتـنـد . رنـگ ظـاهـر ريـشـه گـياه مـايل به زردى است ولى چنانچه ساييده شود بسيار سفيد رنگ مى گردد . طبيعت غازياغى گرم است .
نسخه هاى شفابخش غازياغى
1 - درمان امراض كبدى با غازياغى
ن روزانه 120 گرم آب غازياغى تازه به تنهايى يا همراه با كاسنى وحشى ، آب كاهو و آب گـيـاه دنـدان شـيـر در صـبـح نـاشـتـا داروى بـسـيـار مـفـيـدى جهت درمان امراض كبدى بـخصوص قولنج كبدى مى باشد. بنابراين افرادى كه به نحوى از بيماريهاى كبدى رنج مى برند از مصرف آن دريغ نورزند .
َََ
2 - رفع بند آمدگى ادرار با غازياغى
جهت باز شدن مجارى ادرارى و رفع بند آمدگى ادرار در افرادى كه به آن مبتلا شده اند . 30 تـا 60 گـرم گـيـاه غـازيـاغـى خـشـك را در يـك ليـتـر آب بـمـدت چند دقيقه دمكرده يا جوشانده و آب صاف شده آنرا بنوشند .
3 - تحليل ورم و درد چشم با غازياغى
تـازه را در يـك ليـتـر آب دمـكـرده و ابـتـدا بـا آب صـاف شـده آن پـلكها و اطراف چشم را بـشـويـيـد و سـپـس تفاله آنرا بر محل ورم چشم و پلك ضماد كرده و پس از چند ساعت آنرا بـشـوييد . (تذكر اين دستور بايد 3 مرتبه در روز تكرار شود و در موقع مصرف بايد توجه داشت كه چشمها كاملا بسته باشد تا مايع كمپرس (ضماد) وارد چشم نشود)
4 - رفع درد و سوزش ناشى از گزيدگى حشرات با غازياغى
اگـر فـردى قـسـمتى از بدنش را حشره اى گزنده ، نيش زده باشد كوبيده و له شده آنرا بر محل گزيدگى ضماد نمايد .
5 - درمان بند آمدگى شير در پستان با غازياغى
جـهـت رفـع بـنـد آمدگى شير در پستان مادران كافى است يك مشت از برگهاى تر و تازه غـازيـاغـى را كـوبـيـده و له نـمـايـيـد، سـپـس آنـرا بـه شكل ضماد بر روى پستان آنها بگذاريد، شير آنها را زياد كرده و به جريان مى اندازد.
6 - التيام زخم سوختگى با غازياغى
اسـتـفـاده از مـرهـم بـرگ غـازياغى دارويى مفيد جهت التيام زخم سوختگى و بهبود جراحات سـخـت پـوسـتـى مى گردد . براى تهيه اين مرهم 40 گرم برگ غازياغى تر و تازه را كـوبـيـده بـا كـمـى نـمـك يـا سـركـه مـخـلوط كـرده ، خـوب بـهـم زده و بـر محل سوختگى ضماد كنيد .
7 - درمان آنژيم و ورم و درد گلو با غازياغى
100 گرم برگهاى تر و تازه غازياغى را شسته و در آبكشى قرار دهيد تا آب آن خارج شود، بعد آنرا در دستگاه پرس كوچك يا آب ميوه گيرى دستى ريخته و پس از فشردن و له گـرديـدن ، آب يا شيره آنرا به صورت غرغره كردن در موقع گلو درد و آنژين بكار ببريد.
َََ
8 - نقش غازياغى در دور كردن مورچه و حشرات از محيط
گـياه غازياغى به سبب بوى مطبوعى كه دارد وسيله مناسبى جهت دور كردن و فرارى دادن مـورچـه هـا و حـشـرات از مـحـيـط مـى بـاشـد (زيـرا مـورچـه هـا و حشرات از بوى اين گياه گـريـزانـنـد ) جـهـت اثـر بـخـشـى بـهـتر مى توانيد شاخه غازياغى را با برگ گوجه فرنگى در محل اجتماع مورچه ها قرار دهيد.
9 - درمان نقرس با غازياغى
30 گرم غازياغى خشك يا 60 گرم غازياغى تازه را در يك قابلمه كوچك يا كاسه نسبتا بـزرگ و پـهـن قـرار داده ، روى آن 750 ميلى ليتر آب سرد بريزيد، آن را روى حرارت بـه جوش آوريد بگذاريد به مدت 15 الى 20 دقيقه به آرامى بجوشد تا يك سوم حجم آن كـم شـود، سـپـس آنـرا صـاف نموده و 3 بار در روز، هر بار يك فنجان از آنرا مصرف كنيد.
10 - رفع بى اشتهايى با غازياغى
گياه غازياغى گياهى معطر و خنك بوده و در تحريك اشتها بخصوص در افرادى كه دچار بـى اشـتـهـايـى شـده بسيار مفيد است به همين منظور استفاده از اين گياه به صور مختلف دارويى (جوشانده ، دمكرده ، شيره گياه تازه و شربت آن ) توصيه مى شود.
11 - تصفيه كردن خون با غازياغى
خـوردن روزانـه 3 بار، (هر بار 5 تا 10 ميلى ليتر) از شربت غازياغى تازه يا 3 بار در روز هـر بـار يـك فـنـجـان از دمكرده 25 گرم غازياغى خشك در 500 ميلى ليتر آب به افرادى كه از غلظت بالاى خون رنج مى برند توصيه مى شود.
12 - دفع سنگ كليه و مثانه با غازياغى
بذرهاى غازياغى به دليل داشتن خاصيت ضد عفونى كننده نقشى موثر در زهكشى كردن و پـاك نمودن كليه ، مثانه و مجارى ادرارى دارند. طريقه مصرف آن در بند 9 (درمان نقرس با غازياغى ) ذكر شده است .
َََ
13 - نقش غازياغى در درمان بيماريهاى لثه
نـتـايـج بـررسـى هـاى آزمـايـشگاهى حاصل از تجزيه غازياغى نشان مى دهد كه برگ و سـاقـه غـازيـاغـى حـاوى درصـد بـالايـى از ويـتـامـيـن ث هـسـتـنـد . بـه هـمـيـن دليل نقشى موثر و مفيد در جلوگيرى از فساد لثه ها و تقويت آنها دارند.
طرز مصرف
مـى تـوانـيـد از جـوشـانده يا دمكرده آن استفاده كنيد و يا اينكه كمى از گياه خشك را پودر كرده و بر روى لثه ها بپاشيد.
14 - ضد عفونى و التيام زخمها با غازياغى
در 500 مـيـلى ليتر دم كرده يا جوشانده داغ گياه غازياغى خيس كنيد، سپس آن را بفشاريد تا مايع اضافى آن خارج شود، بعد پارچه كمپرس را روى ناحيه صدمه ديده قرار دهيد، هـنـگـامـى كـه كـمـپـرس سـرد يـا خـشـك شـد مـجـددا بـا اسـتـفـاده از مـحـلول داغ ، كـمـپـرس را تـكـرار كـنـيـد و ايـن عـمـل را تـا بـهـبـودى كامل زخمها ادامه دهيد .
15 - درمان نفخ معده و روده با غازياغى
جـهـت رفـع نفخ معده و روده ، 50 گرم بذر و 20 گرم برگ خشك شده غازياغى را مخلوط كرده ، نرم ساييده و روزانه 2 بار، هر بار يك قاشق مرباخورى از آنرا نيم ساعت بعد از غذا بصورت كفلمه ميل كنيد .
َََ
16 - معالجه برص (لكه هاى سفيد روى پوست ) با غازياغى
جـهـت مـعـالجـه بـرص لازم اسـت ابـتـدا مـعـده و روده هـا را بـا مـسـهـل گـيـاهـى پـاك كـرده و سـپـس هـر روز 2 مـثـقـال پـودر بـذر غـازيـاغـى را بـا عسل مخلوط كرده و ميل نماييد و اين عمل را تا 15 روز متوالى تكرار كنيد.
دستور ديگر
هـا بـا يـك مـسـهـل قـوى ، 4 مـثـقـال بـذر غـازيـاغـى را بـا 5 /0 مـثـقـال عـاقـرقـرحـا، 5/0 مـثـقـال ريـشـه تـريـد يـا ريـشـه درخـت تـوت و 5 /0 مـثـقـال زنـجـفيل مخلوط كرده ، نرم ساييده با عسل (به ميزانى كه خمير شود) مخلوط كرده ، خـوب بـهم زده و هر روز كمى از آنرا ميل نماييد، بعد در آفتاب نشسته و موضع را عريان كنيد تا عرق نمايد و اين عمل را تا چند روز متوالى انجام دهيد.
17 - نقش غازياغى در زيبايى پوست و رفع چروك آن
هـنـد پـوسـتـى زيـبـا، روشـن و خـالى از چـروك داشـته باشند، چنانچه روزانه صورت و پـوسـتـشـان را بـا آب صـاف شـده دمـكـرده 40 گـرم (مـعـادل 8 مـثـقـال ) غـازيـاغـى (در يـك ليـتـر آب ) بـشـويـنـد و ايـن عمل را 2 بار در روز به مدت چند هفته متوالى انجام دهند نتايج رضايت بخشى از آن خواهند ديد.
َََ
18 - رفع گرفتگى ماهيچه ها و درمان كمر درد با غازياغى
ه از غـازيـاغـى چـه بـه صـورت خـوراكـى (جـوشـانـده ، دمـكرده و يا پودر آن ) و چه به صـورت اسـتـعـمـال خـارجـى (ضـمـاد، كـمـپـرس ، روغـن ، تـنـطـور و مـرهـم ) بـه دليـل داشـتـن طبيعتى گرم در درمان كمر درد و رفع گرفتگى ماهيچه ها و تشنج عضلانى بـكـار مـى رود. مـردم قـديـم جـهت مداواى درد كمر و رفع گرفتگى ماهيچه هاى سخت شده ، ضمن انداختن پوست دنبه گرم كرده بر كمر، برگ هاى غازياغى را با كله بزغاله همراه با مغز آن بصورت آبگوشت پخته و مى خوردند مفيد و موثر واقع مى شده است .
19 - تسكين درد عضلات و مفاصل با غازياغى
لات بـخـصـوص در ناحيه مفصلها (نظير زانو، آرنج و مچ دست ها و پاها) تمام اجزاى گياه تـازه غـازيـاغـى (هـمـراه بـا ريـشه ، ساقه ، برگ و ...) را پس از شستن و خشك كردن در سـايـه ، پـودر كـرده و در كـمى آب به قدرى بجوشانيد تا همانند شربت به قوام آيد، سـپـس مـايـع به قوام آمده را در ظرف شيشه اى تيره رنگى ريخته و هر بار كمى از آنرا بـر عـضـو دردنـاك بـمـاليـد و ايـن عـمـل را تـا بـهـبـودى كامل ادامه دهيد .
20 - خواص طبى روغن غازياغى
غـازياغى در درمان انواع امراض پوستى به كار مى رود . از جمله برص ( لكه هاى سفيد روى پوست ) را برطرف ساخته و ماليدن مرتب آن به پوست صورت ، چين و چروك آنها را از بين برده و براى زيبايى پوست مفيد است . ضماد روغن غازياغى به اطراف چشم درد و ورم چشم بخصوص ورم ملتحمه آنرا از بين مى برد . ماليدن روغن غازياغى كه از تمام اجـزاى گـياه به دست آمده باشد به دليل داشتن طبيعت گرم و محرك در تسكين درد عضلات مفاصل كه به علت سردى باشد مفيد و موثر است .
طرز تهيه روغن غازياغى
طرز تهيه روغن غازياغى شبيه طرز تهيه روغن آويشن است .
َََ
21 - فرآورده هاى گياهى و دارويى غازياغى
و دارويـى فراوانى دارد كه در بندهاى فوق به تعدادى از آنها اشاره شد ولى اين گياه در زمـان كـنـونـى خواص طبى و دارويى فراوانى دارد كه در بندهاى فوق به تعدادى از آنـهـا اشاره شد ولى اين گياه در زمان كنونى كمتر شناخته شده و فرآورده هاى گياهى آن كمتر مورد استفاده قرار مى گيرد. در زير جهت آشنايى بيشتر با فرآورده هاى گياهى اين گياه به معدودى از آنها اشاره مى كنيم .
الف - شربت مقوى كبد غازياغى
مواد لازم
15 گرم غازياغى خشك
5 گرم كاسنى خشك
5 گرم كنگر خشك
5 گرم عناب خشك
750 ميلى ليتر آب
500 گرم عسل يا شكر
روش تهيه شربت
سـتـه و در سبد بريزيد تا آب آن برود . سپس آنرا در قابلمه اى ريخته و آب را به آن اضـافـه كرده ، 20 دقيقه بجوشانيد تا آب آن به 500 ميلى ليتر برسد. بعد آب آنرا صـاف كـرده و در ظرف ديگرى بريزيد . عسل را به آرامى به آن اضافه نموده و آنقدر حرارت دهيد تا شربت نيمه غليظى بدست آيد .
