داروهای گیاهی، گاهی بی‌خطر و بی‌فایده


اخیراً در بسیاری كشورها و از جمله در كشور ما، مردم اقبال زیادی به داروهای گیاهی نشان می‌دهند.
این اقبال عمومی می تواند دو علت داشته باشد:
ناامید‌شدن از تاثیر داروهای شیمیایی معمول، یا ترس از عوارض احتمالی آنها.
اما در این جو عمومی مثبت در مورد داروهای گیاهی، اغلب یك نكته فراموش می‌شود و آن این است كه این داروها هم محدودیت‌ها و عوارض خاص خود را دارند و هنوز در مورد تاثیر احتمالی همه داروهای گیاهی و گیاهان دارویی، تحقیقات كافی علمی صورت نگرفته و همه عوارض و تاثیرات آنها مشخص نشده است، بنابراین مصرف این داروها نیز، مانند هر داروی دیگری، باید توأم با احتیاط و مشورت با متخصصان فن باشد.
تحقیقاتی كه به تدریج در مورد برخی از این داروها انجام می‌شود، نشان می‌دهد كه نمی‌توان همه فواید منتسب به این داروها را اثبات كرد و برخی از آنها از بوته آزمایش‌های علمی، سربلند بیرون نمی‌آیند.
یكی از تازه‌ترین این مطالعات، در مورد گیاه «جینگو بیلوبا» انجام شده كه مصرف آن این روزها در كل جهان گسترش زیادی داشته است. تحقیقات جدید نشان می‌دهد كه این داروی گیاهی، آنچنان كه مشهور شده، نمی‌تواند روی زوال عقل و آلزایمر مؤثر باشد.
به گزارش بی‌بی‌سی، در این مطالعه كه در كالج سلطنتی انگلستان انجام شده، 176 بیمار مبتلا به درجات خفیف تا متوسط آلزایمر، انتخاب شدند و به ‌مدت 6 ماه، روزانه 120 میلی‌گرم از عصاره این دارو را مصرف كردند.
ارزیابی حافظه و قوای شناختی این بیماران، قبل از مصرف دارو و در فاصله 2، 4 و 6 ماه بعد از مصرف، نشان داد كه این دوره درمانی، تاثیر چندانی در بهبود توان ذهنی و حافظه این بیماران نداشته است. همچنین كیفیت زندگی این بیماران، توسط پرستاران و مراقبین آنها ارزیابی شد و هیچ تغییر محسوسی در این مدت گزارش نشد.
البته نمی‌توان منكر برخی تاثیرات مثبت داروهای گیاهی شد؛ چنان‌كه داروهای شیمیایی هم در درمان بیماری‌های گوناگون تاثیرات متفاوتی دارند. اما بهتر است در مورد تاثیر آنها، مبالغه نكنیم و در مصرف آنها نیز، همانند سایر داروها، جانب احتیاط و تعادل را رعایت كنیم.

بنا به گفته كارشناسان، مصرف بسیاری از داروهای گیاهی در زنان باردار و شیرده ، یا افرادی كه دچار بیماری‌های زمینه‌ای مختلفی، از جمله بیماری‌های قلبی ، فشارخون و دیابت هستند، می‌تواند عوارض خطرناكی داشته باشد.
همچنین مصرف این داروها همزمان با داروها و غذاهای دیگر می‌تواند باعث تداخل اثر آنها شود كه گاهی با عوارض خطرناكی توأم است.
استفاده از دوز بالای این داروها نیز، اشتباه نسبتا رایجی است كه می‌تواند باعث مسمومیت دارویی و مشكلات بعدی ناشی از آن شود و لزوم احتیاط در مورد مصرف آنها و مشورت با متخصصان در مورد آنها را صد چندان می‌كند.

داروهای گیاهی را بی ضابطه مصرف نكنید


سازمان بهداشت جهانی یك استراتژی یا رهنمود جهانی در خصوص طب و داروهای سنتی و گیاهی ارائه كرده است.
این اقدام در واكنش به مصرف روز افزون این گونه داروها صورت گرفته و سازمان بهداشت جهانی امیدوار است، سندی كه از این رهنمود تهیه كرده است ، به دولت ها كمك كند تا بتواند قوانین و مقررات لازم را برای مصرف این داروها وضع كنند.
تحقیقات سازمان بهداشت جهانی نشان داده است كه در بعضی از كشورها بیشتر داروهایی كه مردم مصرف می كنند ، از نوع سنتی است. در اتیوپی این رقم به 90 درصد می رسد.
در سال های اخیر ، مردم در كشورهای غربی نیز به داروهای سنتی گیاهی هومیوپاتی و مانند آنها رو آورده اند ، به عنوان مثال ، سه چهارم مردم فرانسه ، دست كم یك بار در عمرشان از داروهای سنتی استفاده می كنند.
مقامات سازمان بهداشت جهانی می گویند كه این داروهای غیر متعارف از جانب دو گروه زیان می بینند : یكی مشتاقان و هوادارانی كه حاضر به هیچگونه انتقادی از آنها نیستند و دیگری مخالفان و منتقدان نا آگاه به عقیده این سازمان ، داروهای غیر متعارف و سنتی نقش مثبتی در طب امروزی دارند ، ولی باید درباره آنها تحقیقات كافی صورت گیرد و برایشان مقرراتی تهیه شود.
بعضی از كشورها مانند چین و ویتنام ، درمان های سنتی را در نظام بهداشت و درمان عمومی خود ادغام كرده اند و سازمان بهداشت جهانی اكنون می خواهد به كشورهای دیگر كمك كند تا خط مشی هایی ارائه كنند كه مردم این كشورها بتوانند از مزایای این گونه داروها بهره گیرند و در عین حال از خطرات احتمالی آن مصون باشند.
هر چند كه دنیای غرب ، داروهای غیر متعارف را " طبیعی " و " ملایم " می پندارند ، ولی تعدادی از این مواد به اندازه داروهایی كه كارخانه های داروسازی غربی می سازند ، قوی است و می تواند همان اثرات طبی نامطلوب را در بر داشته باشد.

بسیاری از پزشكان مایلند كه داروهای سنتی نیز پیش از عرضه شدن به بازار برای فروش ، مانند داروهای متعارف در آزمایشگاه ها به طور دقیق آزمایش شوند.