زردچوبه :           Turmeric 

نام علمی:       Curcuma longa

تیره: زنجفيل"Zingiberaceae

زردچوبه گياهي است از خانواده زنجبيل بارتفاع حدود يك متر و نيم كه داراي ساقه متورمي است . گلهاي زردچوبه بصورت سنبله و برنگ سبز مايل به زرد مي باشد .

زردچوبه در هندوستان و چين و نقاط حاره زمين مي رويد . از كنار بگهاي غلاف در قاعده ساقه ،شاخه هاي كوچك و ساتوانه اي شكل ضخيمي خاج مي شود كه بصورت مورب در زمين فرو رفته و هر يك ايجاد ريشه مي كنند و مرتبا پايه هاي جديدي بوجود مي آروند .

قسمت مورد استفاده اين گياه ساقه زيرزميني آن است كه پس از خارج كردن از زمين تميز كرده و رشه هاي آنرا جدا مي كنند و در آب جوش قرار يم دهند و پس از تيمز كردن بمدت چند روز آنرا خشك مي كنند .

زردچوبه رنگ زرد يا خاكستري مايل به قهوه اي درد بوي آن معطر و طعم آن تلخ است.

تاريخچه زردچوبه:

زردچوبه چون زنجبيل از قديم الايام مصرف مى شده است . پزشكان چينى و هندى در هزاران سال پيش آن را براى درمان چشم درد و زخمهاى جلدى به كار مى برند.
اين پزشكان زردچوبه را با شير مى جوشانيدند و آن را دواى ممتازى براى درمان زكام مى دانستند.
((ديوسكوريد)) طبيب يونان قديم آن را به نام زعفران هندى ناميده و عقيده داشته كه زردچوبه داراى همان خواصى است كه زعفران دارد. در قرون وسطى اعراب زردچوبه را در اروپاى غربى معرفى كرده و شناسانيدند.
در دفتر دارايى يكى از دارو فروشان شهر فرانكفورت به سال 1450 ميلادى جزو كالاهايى كه نوشته از زعفران هندى نام برده است . در اين زمان زردچوبه يا زعفران هندى را براى معالجه يرقان و امراض كبدى به كار مى برند و همه جا معالجه آن عموميت داشت .
پزشكان قرن نوزدهم زردچوبه را اشتهاآور مى دانستند كه اسنداد كبد و طحال را برطرف كرده و براى يرقان و سنگ كليه مفيد است .
به طور كلى قرون هجدهم و نوزدهم اگر چه زردچوبه در طب كم مصرف مى شد ولى در صنايع دستى براى پارچه بافى و رنگ كردن چوب به كار مى رفت .
خواص زردچوبه اين است كه اعمال دستگاه هاضمه را مرتب مى كند و كبد را تقويت كرده و خروج ادرار را آسان مى سازد.
خواص طبى زردچوبه در اثر روغن مايع و ماده رنگى آن است كه به نام ((كوركومين )) معروف است .
زردچوبه مثل همه گياهان دارويى نبايد كهنه باشد و بيش از يكسال بر آن گذشته باشد و الا خواص اصلى خود را از دست مى دهد.
در گذشته زردچوبه جزو ادويه لازم براى طباخى در آشپزخانه هاى ايران بود كه امروز كم و بيش آن رسم باقى است در شهرستانها مخصوصا شهرهاى مركزى بيشتر آن را در طبخ اغذيه مصرف مى كنند.
زردچوبه به غذا طعم مخصوص و رنگ دلپذيرى مى دهد كه چون خواص ‍ طبى آن در قرن بيستم با آزمايشهاى علمى هم ثابت گرديده است هر خانم خانه دارى كه به طعم دست پخت خود علاقه دارد بايد به حد اعتدال زردچوبه را جزو طباخى مصرف كند.
زردچوبه از تركيبات ادويه كارى است كه در طباخى مصرف زياد دارد.

تركيبات شيميايي:

زردچوبه داراي اسانسي مركب از اسيدهاي والرينيك ، كاپرليك و فلاندون مي باشد و همچنين داراي سابي نين ، سينئول ، بورنئول و الكل تورمرول و ماده كوركومين مي باشد كه رنگ زرد زردچوبه بعلت خمين ماده كوركومين مي باشد.

خواص داروئي:

زردچوبه از نظر طب قديم ايراني گرم و خشك است و براي استفاده درماني مي توان آنرا مانند چائي دم نمود و استفاده كرد البته جديدا در بازار كانادا و آمريكا كپسول آن هم به بازار آمده است :

زردچوبه داراي خواص درماني زير است :

1)گرفتگي و انسداد صدا را باز مي كند و براي تميز كردن كبد بكار مي رود .

2)مخلوط يك قاشق غذا خوري زردچوبه و يك قاشق انيسون و سركه براي درمان يرقان مفيد است .

3)براي رفع دندان درد آنرا در دهان انداخته و بجويد .

4)زردچوبه بهترين داروي ضد تورم است و در اروپا و آمريكا از آن بدين منظور استفاده مي كنند كه مي توان از سه فنجان دم كرده زردچوبه در روز و يا مقدر 2 كپسول سه بار در روز استفاده كرد.

5)براي خشك كردن زخم ها و رفع درد آنها مي توان گرد خشك زردچوبه را روي آنها ريخت.

6)زردچوبه بادشكن ، تصفيه كننده خون ، تب بر ، محرك و انرژي زا مي باشد .

7)زردچوبه براي رساندن دمل نيز مفيد است .

8)خانم هائيكه عادت ماهيانه آنها نامنظم است براي تنظيم آن بايد از زردچوبه استفاده كنند .

9)از زردچوبه براي درمان كمر درد ، پشت درد و سينه درد نيز استفاده مي شود .

10)براي درمان اسهال و اسهال خوني حتما از دم كرده زردچوبه استفاده كنيد .

11)زردچوبه در قديم براي درمان رماتيسم و سل بكار مي رفته است .

12)براي درمان التهاب لثه ، زردچوبه را دم كرده و آنرا قرقره كنيد .

13)تحقيقات اخير دانشمندان نشان دادن است كه زردچوبه از سرطان جلوگيري مي كند بنابراين حتماسعي كنيد كه در غذاها از زردچوبه استفاده كنيد.

مضرات :

با تمام مزاياي گفته شده بايد اشاره كرد كه زياده وري در زردچوبه براي قلب مضر است ولي البته اگر آنرا با ليمو ترش استفاده كنيد اثرات مضرآنرا خنثي مي سازد .

احتياط
با وجودي كه تاكنون اثرات جانبي از زردچوبه گزارش نشده است ولي در مواردي مصرف آن بايد با احتياط صورت گيرد. از جمله مصرف آن در زمان حاملگي بايد متعادل باشد.

همچنين كساني كه مجراي كيسه صفراي آن‌ها بسته و يا داراي اشكال است و يا اين كه داراي سنگ‌هاي صفراوي در كيسه صفرا هستند بايد با احتياط از زردچوبه استفاده كنند. مصرف زردچوبه به همراه غذاها و داروها، بلامانع بوده و تداخلي ايجاد نمي‌كند.

مقدار مصرف عادي زردچوبه كه هر روز مي‌توان بدون عارضه جانبي از آن استفاده كرد "1.5" تا"3" گرم در روز است. گرچه قسمت اعظم زردچوبه در دنيا در تغذيه و به صورت پودر مصرف مي‌شود ولي اشكال مختلف دارويي آن نيز در داروخانه‌هاي گياهي بسياري از كشورها موجود است.

نحوه تاثیر:

از اثرات مهم زردچوبه اثر صفراآوري و تحريك ترشح پانكراس آن را مي‌توان نام برد. تحقيقات بر روي اسانس زردچوبه نشان داده است كه داراي اثر صفراآور و حل و دفع سنگ مثانه مي‌باشد.

 كوركومين "Curcomin" مهم ترين ماده مؤثر زردچوبه، داراي خواص ضد سموم كبد، ضد ورم. ضد سرطان و ضد عفونت است.

از اثرات ديگر كوركومين كه به تازگي تأييد شده است، خواص ضد موتاژن، ضد ايدز و ضد اكسيدان آن مي‌باشد. ماده ديگر زردچوبه به نام "ar–Turmerone " داراي خاصيت ضد سم مار بوده و قادر به خنثي كردن بسياري از سموم مارهاست.