بولاغ اوتى، شاهى آبى (علف چشمه) (Nasturtium officinale)
شاهى آبى كف پوش و فرش زمردين چشمه سارها است.
اين گياه در چشمه سارهاى كوچك و نواحى مرداب ها زياد ديده مى شود. از اين رو به آن شاهى آبى نيز مى گويند.
طبع شاهى آبى گرم و تر است. اين گياه داراى ويتامين هاى E، C، B، و به ويژه ويتامين B1 و املاح كلسيم، سديم، گوگرد و پنى سيلين طبيعى است. مصرف اين گياه در درمان هاى خانگى (طب سنتى) بيش از همه براى ديابتى ها توصيه شده است. اين گياه علاوه بر درمان قند، در درمان ناراحتى هاى پوستى مانند اگزما و خارش نيز كاربرد دارد. همچنين مصرف آن از ريزش مو جلوگيرى مى كند و دردهاى قاعدگى و مفصلى مزمن را آرام مى سازد. بولاق اوتى داراى اثر آرام كننده در دردهاى عصبى است و در درمان بيمارى هاى كليه و كبد نقش ويژه اى دارد.
اين گياه تصفيه كننده خون، مقوى معده، اشتهاآور و مدر شناخته شده است. همچنين دارويى انرژى زا و نيروبخش براى بيماران خسته و افراد ضعيف است.
شاهى آبى نفخ و زخم سيستم گوارشى به ويژه روده را بهبود مى بخشد، از سكته مغزى (به دليل داشتن آسپرين طبيعى) جلوگيرى مى كند و نيروى جنسى را افزايش مى دهد. همچنين از ريزش مو و شكستن ناخن جلوگيرى مى كند. (به دليل داشتن كلسيم، ويتامين ها و املاح مفيد ديگر) در سرطان سينه از بولاق اوتى به عنوان داروى كمكى و پيشگيرى كننده ياد شده است. اين گياه در ناراحتى هاى سيستم تنفسى مانند آسم و سل ريوى به ويژه در درمان برونشيت كاربرد درمانى دارد.
مصرف اين سبزى باارزش باعث طول عمر مى شود (به دليل تقويت عمومى و پيشگيرى از بيمارى ها و داشتن مواد، املاح و ويتامين هاى ضرورى بدن).
در طب سنتى، از شاهى آبى در درمان نقرس و راشيتيسم و رماتيسم استفاده مى شده و هم اكنون نيز گياه درمانگرها به ديده اعجاز به آن مى نگرند.
اين سبزى خون را تصفيه مى كند و جلوى خونريزى اعضا را مى گيرد. اين گياه به دليل تصفيه كردن خون، كدورت پوست را برطرف كرده، باعث سرخ شدن پوست صورت مى گردد.
علف چشمه به دليل مدر بودن، سنگ هاى كليه را دفع مى كند.
به علاوه، دوست خوب كبد است و يرقان را درمان مى كند. همچنين تب هاى عفونى را برطرف مى سازد (همراه با عناب) و طحال را تقويت مى كند.
بخوريد و بنوشيد، اما اسراف نكنيد
زياده روى در مصرف شاهى آبى (اگرچه داراى خواص مفيد بى شمارى است.) نيز همانند ساير خوراكى ها عوارض جانبى دارد.
مصرف بيش از حد شاهى آبى سبب ايجاد مضرات زير مى شود:
- بواسير
- مشكلات در زنان حامله
- افزايش سودا
- سوءمزاج
- اسپاسم مثانه و رحم
- ناراحتى حلق
- ورم پروستات (زياده روى در مصرف)
- كليه (زياده روى در مصرف)
مصارف غذايى شاهى آبى
به جز مصارف دارويى، مى توان از آب شاهى آبى به صورت (آب سبزى) به شكل ساده و يا شربت، در رژيم هاى غذايى براى ناراحتى هاى دستگاه هاضمه و چاقى استفاده كرد.
چاى بولاغ اوتى اگر جايگزين يك وعده نوشيدنى چاى روزانه شود، در پيش گيرى و درمان بسيارى از ناراحتى ها نقش داشته، به عنوان يك تونيك (تقويت كننده) باعث شادابى و رفع خستگى مى گردد.
از شاهى آبى مى توان در سالاد استفاده كرد.
همچنين از اين گياه مى توان به صورت تازه و خشك در آش ها (سوپ ها) و كوكوها استفاده كرد.
شاهى آبى از تيره شاهى ها و تره تيزك ها است و در سبزيجات مصرفى روزانه مى توان آن را به سبزى خوردن افزود