الطب الكبير يا فرشته نجات (فارسي) - محمد سرور الدين - ص 346 - 352

م اغذيه واشربه اظهار عقيده فرمايد ، حضرت در پاسخ او فرمودند از آنچه خود تجربه كرده وبمرور ايام يافته واز اوصياء وأئمه معصومين پيش از من بمن رسيده است در رساله اى خواهم نگاشت وپس از آنكه مأمون بشهر بلخ روانه شد آن حضرت رساله مزبور را نگاشتند وبشهر بلخ فرستادند ومأمون پس از مطالعهء رساله ، آنجنابرا بسيار ارجمند داشت . ودستور داد كه آن رساله را بآب طلا نوشتند واز اينرو آنرا رساله ذهبيه طيبه نام نهادند واينك ما شمه اى از مطالب آن رساله را كه حضرت رضا بعنوان دستور عمل زندگى براى حفظ بهداشت وسلامتى نگاشته‌اند بيان مى كنيم بدين قرار :
1 - هنگام غذا خوردن بايد ابتدا غذاى سبك مثل آش وسوپ بخوريد بعد غذاى بطئ الهظم را .
2 - در فصل بهار گوشتهاى لطيف وتخم مرغ نيم پخته بخوريد واز خوردن پياز وسير وترشى پرهيز كنيد وموقع خوردن مسهل نيز در فصل بهار است ودر آخر بهار چيزهاى شور وگوشت گاو وشير نخوريد . 3 - در ماه اول تابستان ، سبزيهاى سرد مثل كاسنى وخرفه وشير خشت وميوه هاى تر وگوشت گوسفند وگوشت مرغ وطيور وماهى تازه بى نمك وشير بخوريد واز بوئيدن واستعمال مشك وعنبر خوددارى كنيد ، زيراسبب درد چشم ودرد زكام ونزله مى شود . ميوه هاى تر دفع يبوست وترشى ها صفرا را برطرف مى كند وماهى تازه بى نمك نسبت بساير گوشتها سردتر ودفع گرمى هواست وشير وماست هم حرارت را تعديل مى كند .
4 - درماه دوم تابستان ، هر بامداد ناشتا آب سرد بنوشيد واز دويدن وارتكاب عمليات دشوار خوددارى كنيد .
5 - در ماه اول پائيز ، خيار وخربزه نخوريد ودر ماه آخر پائيز كرفس ونعناع و تره وتره تيزك نخوريد .
6 - ودر ماه دوم زمستان ، بامدادان ناشتا آب گرم بنوشيد وفصد ابيض كنيد و كرفس وتره تيزك وتره بخوريد وهر بامداد استحمام كنيد وبرخود عطر بماليد وسر نتراشيد وماهى تازه وشير بخوريد ، شيرينى كمتر بخوريد وورزش بسيار كنيد .
7 - قدرت واستقامت بدن مربوط بخواب است ابتداء خواب بر پهلوى راست و سپس بر پهلوى چپ بخوابيد .
8 - توقف زياد در مستراح سبب مرض داء الفيل ( ورم پا از زانو بپائين ) مى شود .
9 - شب زود نخوابيد بلكه دو ساعت پس از صرف غذا بيدار بمانيد .
10 - دندانرا زياد مسواك نماليد تا لثه اش چرك نگيرد وسست نگردد . وبراى سفيدى دندان كف دريا ونمك تركى را متساوى الوزن بكوبيد وهر روز بر دندان بماليد .
11 - زندگى انسان چهار دوره دارد : دوره اول - تا پانزده سالكى كه دوره طراوت وغلبهء خون بر بدن است . دوره دوم - از پانزده سال تا بيست وپنج سالگى است كه صفرا بر بدن غلبه ميكند وقويترين ادوار حيات است . دوره سوم - از 35 سالگى است ، اين دوره سودا بر بدن غلبه دارد وزندگى انسان آميخته با حكمت ودانش وتدبير ودرستى فكر مى شود . دوره چهارم - از شصت ببالا مى باشد كه بلغم بر بدن غلبه دارد ودر اين دوره بدن رو بلاغرى وتباهى وفساد وحافظه رو بضعف وموى بدن رو بكمى وحسن انسان
رو بزشتى مى نهد .
12 - انار ترش وشيرين سبب تقويت خون بدن است .
13 - تخم مرغ را با ماهى نخوريد زيرا توليد نقرس وقولنج وبواسير ودرد دندان مى كند .
14 - خوردن تخم مرغ زياد سبب مرض سپرز وتوليد باد در معده مى كند .
15 - با معده پر بحمام نرويد زيرا مرض قولنج توليد مى كند .
16 - پس از خوردن ماهى با آب سرد شست وشو نكنيد ، زيرا مفلوج مى شويد .
17 - گوشت نيم پخته نخوريد ، زيرا كرم در معده توليد مى شود .
18 - آب سرد پس از غذاى گرم نخوريد سبب درد دندان مى شود .
19 - با آبيكه در آفتاب گرم شده باشد خود را مشوئيد زيرا مبتلا بمرض مى شويد .
20 - بول را نگه نداريد تا مبتلا به سنگ مثانه نشويد .
21 - روى غذا آب نخوريد تامعده فاسد نگردد واگر بنوشيد علاوه بر فساد معده رگها مواد غذائى را نمى توانند از معده بگيرند ومعده وغذا هر دو خام مى شود .
22 - مويز را ناشتا هفت عدد بخوريد براى تقويت خوب است .
23 - عسل را با زنجبيل پرورده بخوريد تا حافظه قوى گردد .
24 - ريشه هليله با نبات بخوريد براى عقل خوبست .
25 - مداومت در خوردن عسل هر بامداد زمستان مخالفت از ابتلا بزكام مى كند .
26 - نرگس ببوئيد تا مبتلا بزكام نشويد .
27 - مداومت در خوردن يكعدد خيار در ايام گرم تابستان مانع زكام است .
28 - در تابستان در آفتاب ننشينيد مبتلا بزكام خواهيد شد .
29 - مبتلايان بسر درد وذات الجنب در تابستان ماهى تازه بخورند نافع است .
30 - مداومت بر خوردن سير در هفته يكمرتبه مانع از اين است كه بادها ببدن گزند برساند .
31 - يكى از طرق مهم جلوگيرى از بلغم معاشرت با زنان وخوابيدن در آفتاب واستحمام بسيار واجتناب از خوردن غذاهاى سرد ومعجون هاى تند است .
32 - يكى از طرق مهم جلوگيرى از صفرا خوردن چيزهاى سرد وراحتى و آسايش وديدار محبوب است .
33 - شخص مسافر را لازم است در حين مسافرت آب غوره ، آب سركه وزيتون خام بخورد .
34 - بهترين آبها آب چشمه اى است كه سرچشمه اش از سمت مشرق بيرون آيد وسبك وسفيد وشفاف وسرچشمه اش در كوه باشد وآب برف وتگرك براى بدن مضر است ، ولى آب چاه اگر جريانش دائمى وطعمش شيرين وصاف باشد خوب است .
حكايت طبى يكنفر از اهل تبريز تعريف ميكرد : چهار فرزندم پس از رسيدن به يك يا يك سال ونيم زخمى در زبانشان پيدا شده وزبانشان به سقف دهان ( دماغ ) چسبيده از بين مى رفتند وهيچ معالجه مؤثر وافع نشد ، فرزند پنجم كه پسر بود باز باين مرض دچار شد . در محلهء قياس ، يك زن شبان دهاتى را نشان دادند به او مراجعه كردم . آن شبان ننه قدرى پيه به سقف دهان ( كه تركى دماغ مى گويند ) كشيد وگفت شير مادر اين بچه بسيار غليظ است وبآن مناسبت اين بچه ها به اين مرض دچار مى شوند نبايد اين بچه از شير مادر خود استفاده كند اگر ممكن باشد از شير دختر يا شير گاو كه آبش بسيار است استفاده نمايد خلاصه بدستور شبان ننه رفتار كرديم وبعد از آن چند بچه متولد شده همه مانده‌اند . ايضا - يكنفر از اهالى تبريز صحبت كرد كه يكى از فاميلهاى ما فلج شده ومدتى زمين گير شده بود ، پس يك دهاتى تجربه ديده بقرار ذيل او را معالجه نمود وهمان روز بهبودى حاصل شد . معالجه مشار اليه : پيه بز را گرم كرده مثل خضاب حنا به پاهايش كشيد بعد يكجفت جوراب پشم ( دستى باف ) به پاهايش پوشانيد .
برچسب‌ها: معالجه درقدیم 9