روش سوکسله

این طریقه که توسط دانشمند معروف سوکسله 11 ابداع شده است که در حقیقت یک عمل پرکولاسیون مداوم میباشد. در این روش ماده گیاهی را در محفظه اي 12 که اکثرا اًز جنس کاغد تهیه می شود قرار داده و داخل دستگاه سوکسله وارد می نمایند. در این حال با تبخیر مرتب حلال از بالن تحتانی، به طور مداوم حلال خالص بر روي ماده گیاهی قرار گرفته و موجب خروج کامل مواد موثره از درون سلول هاي گیاهی می گردد. با این دستگاه فقط میتوان از حلال هاي خالص فرار و یا مخلوطی از حلال هایی که داراي نقطه جوش پایینی هستند استفاده نمود. از این روش به طور کلی براي تهیه عصاره ها در مقیاس آزمایشگاهی و به منظور اهداف کنترل استفاده می گردد.
در ادامه روش صنعتی عصاره گیري از گیاهان داروئی شرح داده می شود:
در طی فرایند عصاره گیري، ریشه ها پس از ورود به کارخانه خرد شده و سپس به کمک آب (یا سایر حلال ها) و حرارت عصاره گیري می شوند که مراحل عملیات با توجه به گوناگونی ماشین آلات ساخت شرکتهاي مختلف سازنده تا حدودي شبیه به هم بوده و تقریبا بشرح زیر است :

الف- آماده سازي ریشه

ریشه ها از نقاط مختلف جمع آوري و به کارخانه حمل گردیده ،سپس ریشه ها در کارخانه انباشته شده که اصطلاحا به آن کوپه می گویند. سپس در مجاورت آفتاب و هواي گرم تابستان به مدت دو ماه قرار گرفته تا کاملا خشک شود سپس ضایعات ریشه و سر شاخه ها حذف گردیده، ریشه هاي تمیز شده به انبار حمل می گردند. پس از تخلیه ریشه ها آنها را در سطح انبار پهن نموده و با رفت و آمد کمپرسی و لودر بر روي ریشه ها باعث خرد شدن ریشه می شوند تا ریشه هاي نرم شده بهتر در آسیاب خرد شوند.
ریشه ها توسط تسمه نقاله بر روي سرند ریخته شده و گرد و خاك آنها گرفته می شود. سپس توسط نوار نقاله به آسیاب منتقل گردیده و بصورت قطعات یک اینچی خرد می گردند. ریشه هاي خرد شده پس از انتقال به انبار توسط کارگران در کیسه هاي پنجاه کیلوئی جمع آوري می گردند. سپس کیسه هاي پنجاه کیلوئی توسط تسمه نقاله براي خوراك یا تغذیه دستگاه استخراج کننده فرستاده می شوند.

ب- دستگاه استخراج کننده

دراین مرحله کیسه هاي حاوي ریشه در دستگاه استخراج کننده ریخته می شوند و به مدت 2 الی 2/5 ساعت توسط نیروي بخار آب در درجه حرارت 200 الی 250 درجه سانتیگراد جوشانده میشود تا شیره ریشه گرفته شود. جنس این دستگاه از استیل فشرده است و شیره حاصله در آن پس از سپري شدن 2/5 ساعت در یک تانک تصفیه، تخلیه می گردد.

ج) تانک تصفیه

تانک تصفیه در حدود 2/5 ساعت شیره تولیدي خود را نگه می دارد. در این تانک توري بسیار ظریفی وجود دارد تا شیره از آن عبور نموده وتفاله احتمالی موجود درآن گرفته شود. شیره جهت تصفیه بهتر براي مرحله دوم فیلتر می گردد.

د) دستگاه تبخیر کننده

شیره از صافی دیگري عبور داده شده و به دستگاه تبخیر کننده ریخته می شود. شیره دریافتی حدود 300 درجه سانتی گراد حرارت داده شده ( نیروي بخار ) که اجراي این عمل باعث می گردد تا شیره سبک به شیره سنگین تبدیل گردیده و تا حدود 40 - 50 درصد آب از آن گرفته شود. شیره بدست آمده به دستگاه اسپري درایر جهت پودر شدن منتقل می گردد.

ه) دستگاه اسپري درایر

شیره از دستگاه تبخیر کننده بوسیله پمپ براي تغذیه یا خوراك فرستاده می شود. سپس بوسیله حرارت خشک ( گرما ) وخارج نمودن بخارات از دستگاه اسپري درایر شیره به پودر تبدیل می شود و براي سیلو یا تانکر ذخیره پودر فرستاده می شود. پودرهاي حاصله در کیسه هاي 50 کیلوگرمی در دو پوشش نایلون و پلی پروپیلن ریخته و بسته بندي استاندارد ملی شماره 7167 : تانن ها تهیه محلول عصاره هاي (جامد، خمیري و پودر شده) تاننی گیاهی آیین کار
استاندارد ملی شماره 7248 : اسانس ها و عصاره هاي معطر- اندازه گیري پس ماند بنزن - روش آزمون
استاندارد ملی شماره 1619 : روش اندازهگیري عصاره محلول در آب سرد , در ادویه و چاشنی
استاندارد ملی شماره 1362 : روش اندازهگیري عصاره الکلی در ادویه و چاشنی
استاندارد ملی شماره 1031 : اندازه گیري عصاره اتري غیر فرار در ادویه وچاشنی ها
استاندارد ملی شماره 2343 : عصاره شیرینبیان
کلیه استانداردهاي فوق از طریق سایت موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به آدرس
قابل دسترسی می باشند. (www.isiri.org)

 

برچسب‌ها: روشهای مختلف عصاره گیری و معایا و مزایای آن